logo

Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler-Konu özeti

İNDİR

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

Vücudumuzda, bir dakika içerisinde, sayamayacağımız kadar çok olay gerçekleşir. Duyuları algılamak, düşünmek, yürümek, konuşmak gibi birçok olay aynı anda gerçekleşir. Ancak bu kadar çok ve karmaşık olan bu olaylar birbirinden bağımsız ve kontrolsüz değildir. Bütün bu olaylar sistemlerimiz tarafından gerçekleştirilir.

Vücudumuzdaki sistemlerin düzenli, birbiriyle uyumlu ve sorunsuz olarak çalışmasını DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMİMİZ sağlar.

http://www.fenokulu.net/duzenleyicikavram.jpg

Denetleyici ve düzenleyici sistemimiz, sinir sistemi ve iç salgı bezlerinden oluşur.

Konuşmak, acıkmak, yürümek, dengede durmak, yazmak, ağlamak gibi birçok işi gün boyunca gerçekleştiririz. Vücudumuzda bu işlerin gerçekleştiren SİNİR SİSTEMİDİR.

Sinir sistemimiz, vücudumuzu ağ gibi saran milyarlarca sinirden meydana gelir. Vücudumuzu saran bu sinirleri, binlerce sinir hücresi (nöron) oluşturur.

Sinir sistemimiz merkezi ve çevresel sinir sistemi olmak üzere iki bölüme ayrılır.

http://www.karmabilgi.net/images/merkezi-sinir.jpg

Omurilik soğanından başlayıp kuyruk sokumuna kadar uzanan omurilik omurgamız içerisinde yer alan bir sinir kordonudur. Organlardan beyne ve beyinden diğer organlara gelen sinirler omurilikten geçer.

Omurilik, vücudumuzun refleks yönetim merkezidir.

BEYİN:

1-Düşünülerek yapılan bütün hareketler beyin ile gerçekleştirilir.
2-İstemli kas hareketlerini yönetir.
3-Beş duyu organının merkezidir.
4-Ruhsal olayları düzenler.
5-Öğrenme, düşünme, hafıza ve zekâ merkezleri beyindedir.
6-Bilgi üretme ve saklama merkezidir.

BEYİNCİK:

1- Denge merkezidir.

2- Kulaktaki yarım daire kanalları ile birlikte vücudun dengesini sağlar.

3-Kasların uyumlu hareketini sağlar.

4- beyincik zedelenirse kas hareketleri düzensizleşir.

OMURİLİK SOĞANI:

1- Beyin ile omurilik arasında yer alır. Böylece beyin ve diğer vücut organları arasındaki bağlantıyı sağlar.

2- Omurilik soğanı, isteğimiz dışında çalışan iç organlarımızın kontrol merkezidir.

3- Solunum, boşaltım, dolaşım ve sindirim sistemlerinin çalışmasını düzenler.

4- Nefes alma, çiğneme, yutma, öksürme, hapşırma ve kusma gibi olayları kontrol eder.

OMURİLİK:

Omurilik soğanından başlayıp kuyruk sokumuna kadar uzanan omurilik omurgamız içerisinde yer alan bir sinir kordonudur. Organlardan beyne ve beyinden diğer organlara gelen sinirler omurilikten geçer.

Omurilik, vücudumuzun refleks yönetim merkezidir.

http://okul.selyam.net/pars_docs/refs/55/54407/54407_html_m4020e716.jpg

Refleks nedir?

Düşünülmeden, kendiliğinden herhangi bir uyarıcıya karşı verilen tepkiye REFLEKS denir. Refleks merkezi omuriliktir.

ÖRNEK: Limon dendiğinde veya limon gördüğümüzde ağzımızın sulanması, dizimize çekiçle vurduğumuzda dizimizin yukarıya kalkması, yüksek ışıkta göz bebeğinin küçülmesi, hapşır

http://www.harunyahya.com/image/miracle_in_the_eye/light_dark01.jpg http://www.risaleajans.com/Images/saglik/9708c633.jpg http://www.mshakkinda.com/wp-content/uploads/pic_cns_reflex_1421a.jpg

Felç nedir?

Omurilik herhangi bir nedenden dolayı zarar görürse vücuttaki iletişim işlerinde eksiklik olur. Bu durumda organlar ile beyin arasındaki bağlantı kesildiğinden bu bölgeler kontrol edilemez. Bu olaya FELÇ denir.

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQu0V1JR5EUJCmueiH4qVDQBaJbjUBoF1M3CBHCDaAuELPgqWh9

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ

Merkezi sinir sistemi dışında vücudumuzda yer alan milyonlarca sinir çevresel sinir sistemini oluşturur.

Çevresel sinir sistemi; merkezi sinir sistemi ile organlar arasındaki iletişimi sağlar.

Sinirler Mesajları Beynimize Nasıl Taşır?

Vücudumuzun içinde veya çevremizde meydana gelen ve vücudumuzda belirli bir tepkiye sebep olan fiziksel, kimyasal veya biyolojik etkilere (ses, ışık, koku, tat, basınç gibi) UYARI denir.

Uyarılar, duyu organlarımızda bulunan özel hücrelerle alınır. Alınan uyarı sinirler ile merkezî sinir sistemine taşınır. Uyarılar sinir hücrelerimizde değişikliğe yol açar. Bir uyarının sinir hücresinde oluşturduğu değişikliğe UYARTI MESAJI adı verilir.

Uyartı mesajını merkezî sinir sistemine; merkezî sinir sisteminde bu mesaj için oluşan cevabı kaslara, organlara ve salgı bezlerine sinirler iletir. Uyartı mesajı beynimizdeki ilgili bölümde değerlendirilir ve uyarıya karşı bir cevap oluşur. Beynimizde oluşan bu cevap yine sinirler aracılığıyla ilgili organ ya da yapılara iletilerek uyarıya tepki verilir.

http://www.karmabilgi.net/images/sinir-sistemi-3.jpg

http://www.fenokulu.net/hormonlar.jpg

İÇ SALGI BEZLERİ

http://img03.blogcu.com/images/s/e/l/seleksiyon/f026f84e67d70f01cd45204de2ea6d62_1287944552.jpg http://2.bp.blogspot.com/-oIS5oZErreQ/T0zLeEZoRKI/AAAAAAAAj2M/VE3XQjOsB70/s1600/dev.jpg

Denetleyici ve düzenleyici sistemin sağlığı

Menenjit, kuduz ve çocuk felci mikrobik sinir sistemi hastalıklarıdır.

Sinir sistemimizi bu hastalıklardan korumak için aşılar kullanılmaktadır. Sinir hücreleri kendilerini yenileyemedikleri için darbe ve çarpmalar sonucunda sinir sisteminde kalıcı sorunlar ortaya çıkabilir.

İç salgı bezlerimiz birbirinden bağımsız çalışmaz. Herhangi bir salgı bezinde meydana gelen aksaklık vücudumuzda pek çok yapıyı olumsuz etkiler.

Örneğin; hipofiz bezinin fazla hormon salgılaması devlik, az hormon salgılaması ise cücelik, tiroit bezinin salgıladığı tiroksin hormonunun az salgılanması veya iyot eksikliği guatr, pankreasın insülin hormonu salgılayamaması ise şeker hastalığına sebep olur.

http://www.cocukendokrindiyabet.org/assets/Guatr2.doc.jpg

Denetleyici ve düzenleyici sistemimizin sağlığının korunması için dengeli ve düzenli beslenilmesi gerekir. Alkol, sigara ve uyuşturucu özellikle sinir sistemi için çok zararlı maddeler olduğundan bunlardan kaçınılmalı, sinir sistemine zarar verebilecek ağır sporlardan, ani hareketlerden, çarpma ve darbelerden kaçınılmalıdır.